Bayambang, Dapat Alam Mo! - Pangasinan Words for Women and Fire

 Bayambang, Dapat Alam Mo!

 

Bayambang, dapat alam mo!

 

Alam mo bang tayong mga Pangasinense ay mayroong iba't ibang salita patungkol sa kababaihan?

 

 

Bii - babae

Inyang o Itaw - maliit na batang babae

Marikit - dalaga

Atsi - ate

Inang, Ina - nanay

Panginaen - tiya; tita; aunt

Tya - tita o kahit na sinong babae na may edad na

Akulaw - matandang babae o asawang babae

Bai - lola

Nana - kahit kaninong lola

Atanor - kumare

Ayro - hipag; sister-in-law

 

Ayon sa mga sociologist at psychologist, ang mga  salitang ito ay nagpapahiwatig na ang ating kultura ay highly relational o may pagpapahalaga sa ating mga kamag-anakan at kasama sa komunidad at ang kani-kanilang kinatatayuan sa lipunan. At tayo ay marunong makipagkapwa.

 

Ngunit kahit ano pang itawag sa 'yo, babae ka, hindi babae lang!

 

***

 

Pangasinan Words for Heat or Burn

 

 

Alam mo rin bang napakaraming salitang Pangasinan para sa init at apoy?

 

Ilan sa mga ito ay unique sa ating wika!

 

[ANDREW: SCROLL DOWN then HIGHLIGHT ONLY THE MOST UNIQUE ONES (SEE ASTERISKS)]

 

 

Ampetang - mainit

***Apiktat, Apit-tat - natuyuan o tumigas na sa init; dried out from too much heat (as in clothes being sunned)

***Adangdang - heated to wilting level as in leaves of banana (in local culinary practice) or tagumbao (in herbal medicine)

Naktang - nilagnat; got feverish

Aselselan - nasindihan

Sungluran - gatungan upang lalong mag-apoy

Dinmalang, Dinmangat, Inmapoy - lumiyab, umapoy; dalang = apoy

Apuldakan - napaso; scalded

***Asinit - napaso ng todo o nainitan ng todo

Alenes - nalanta; wilted

Asuoban - napausukan; smoked

Asupok, Atupok - natupok; nasunog nang walang natira

Apuolan - nasunog; burnt

Parlangan - pagningasin

Marlang, Marmalang - maapoy, nagliliyab

***Inmangsit - nag-amoy asim na parang malapit nang masunog; issued an acrid smell of something that is starting to get burnt

Inmasewek - umusok; got smoking

***Manaspok - umuusok sa init

***Asilayutan - di sinasadyang nadaanan ng apoy kaya't nasunog ng bahagya o kaunti

***Naasyut - nag-amoy usok

Nginmalab - nagbaga; turned into ember

***Asilot - kumulubot dahil sa init

***Apentew - nabilad ng matagal sa init ng apoy, araw, atbp.

Akalot - naihaw; grilled

***Apulpogan - natanggal ang balahibo sa apoy

***Atektek - nasobrahan sa prito; burnt from too much frying; turned dark brown due to over-frying

Ginmalor - nagtutong

Apugit - over-roasted; scorched, seared, singed

Nauring - charred; turned into charcoal

Dinmapol - naabo; dapol = ash

Sebseban - apulain (ang apoy)

 

Sa Pangasinan, hindi lang basta “mainit” ang apoy—may iba't ibang antas, anyo, at kuwento ito. Dahil sa ating wika, pati ang init at sunog, may iba’t ibang mukha.

Kaya kung ayaw mong masunog, huwag kang  maglaro ng apoy!