Saturday, June 20, 2026

New old words encountered

I wonder what these words mean?

Mankuranges

Bugares

Makapameneng

Tumapingaw, atapingaw

Abateng - asagor so tenger, alimbawa

Manpug-pugak

Tuesday, June 16, 2026

Monday Report – June 22, 2026

INTRO

1. Magandang Monday morning, Bayambang! Ako po si ___ mula sa _____ (Office).

2. At ako naman po si ___ , mula rin sa _____ (Office).

1. Mula sa edukasyon at turismo hanggang sa kabuhayan…

2. …iba't ibang makabuluhang programa at aktibidad ang muli na namang naitala sa bayan ng Bayambang sa nakaraang linggo.

1. Narito ang ilan sa mga mahahalagang pangyayaring patuloy na nagpapatunay sa pag-unlad ng ating bayan.

2. Dito lang yan sa...

1&2. BayambangueNews!

***

1. Bagong Central School Campus, Binili na ng LGU para sa mga Mag-aaral!

Noong June 15, inanunsyo ni Mayor Niña Jose-Quiambao na opisyal nang nabili ng LGU-Bayambang ang titulado at pribadong lupang kinatitirikan ng bagong Bayambang Central School sa Brgy. Bical Norte, kasama ang mga nakatayong pasilidad nito. Ayon sa alkalde, bahagi ito ng judicially approved compromise agreement kaugnay ng matagal nang kaso ukol sa naturang paaralan.

2. Usufruct Agreement sa Pagitan ng LGU at DepEd, Nilagdaan

Sa araw ding iyon, pormal na nilagdaan ng LGU-Bayambang at Department of Education Region I ang Deed of Usufruct para sa lupang kinatitirikan ng bagong Bayambang Central School campus. Sa loob ng 25 taon na bisa ng kasunduan, magkakaroon ang DepEd ng karapatang gamitin at pangasiwaan ang campus para sa mga layuning pang-edukasyon habang nananatiling pag-aari ng LGU ang lupain at mga pasilidad nito.

3. Kasunduan, Nagbigay ng Permanenteng Campus sa BCS

Sa makasaysayang hakbang na ito, nagkaroon ng permanenteng tahanan ang paaralan, na magtitiyak ng tuluy-tuloy at mas maayos na pag-aaral para sa mga susunod na henerasyon ng mga mag-aaral. Kaya naman buong pasasalamat ng pamunuan ng DepEd Region I, Bayambang Central School, SPTA, at mga mag-aaral sa administrasyong Quimbao-Sabangan.

Sa iba pang mga balita…

4. Indonesian Students, Dumalaw sa Museo

Binisita ng mga Indonesian students na panauhin ng Pangasinan State University ang Municipal Museum noong June 9 bilang bahagi ng kanilang familiarization tour. Sa pangunguna ni Museum Custodian Moises Palisoc, ipinakilala sa mga bisita ang mayamang kasaysayan, kultura, sining, at mga natatanging katangian ng Bayambang. Naging kapana-panabik para sa mga dayuhang estudyante ang pagtingin sa mga artifact at exhibit na matatagpuan sa iba't ibang gallery ng museo.

5. SPES Beneficiaries, Tumanggap ng Sahod

Natanggap na ng mga working student-beneficiaries na naka-assign sa Niñas Café ang kanilang paunang sahod na nagkakahalaga ng P6,060 sa ilalim ng Special Program for Employment of Students o SPES ng DOLE. Sa pamamagitan ng programang SPES at sa tulong ng PESO-Bayambang, nabibigyan ng pagkakataon ang mga estudyante na magkaroon ng karagdagang kita at mahalagang karanasan sa trabaho habang naka-bakasyon.

6. Audit Orientation, Isinagawa

Nagsagawa ang Internal Audit Service Office ng isang Audit Awareness Orientation para sa mga department at unit heads ng LGU noong July 11. Tinalakay rito ang pagkakaiba-iba ng mga saklaw na tungkulin ng Internal Audit Service, Commission on Audit, Municipal Accounting Office, at Internal Quality Audit upang mapalakas ang koordinasyon at maiwasan ang kalituhan sa pagpapatupad ng mga proseso at patakaran sa pamahalaang bayan.

7. Mga Ani ng Local Farmers, Direktang Tinangkilik ng Mamimili

Dinagsa ng mga mamimili ang bentahan sa tabi ng Municipal Legislative Building noong June 15 kung saan direktang ibinenta ng mga magsasakang Bayambangueño ang kanilang sariwang gulay, prutas, at iba pang produkto. Sa aktibidad na ito, napalakas ang kita ng mga magsasaka habang nagbibigay ng abot-kaya at masustansyang pagkain sa komunidad.

8. ESWMO, My IEC sa Lahat ng Paaralan

Ang ESWMO ay nag-umpisang magsagawa ng information-education campaign sa lahat ng paaralan sa Bayambang noong June 15 bilang parte ng selebrasyon ng Environmental Month. Nauna nilang binisita ang Ambayat Integrated School at Managos Elementary School, kung saan nagbigay ng lecture sa tamang waste management at tinalakay ang R.A. 9003 at mga lokal na ordinansang pangkalikasan.

9. ROR Review at Consultation, Isinagawa

Nagsagawa ang LGU-Bayambang ng Risks and Opportunities Review and Consultation noong June 16 bilang bahagi ng paghahanda para sa ISO re-certification. Tinalakay rito ang mga potensyal na risks at opportunities sa operasyon ng kada departamento, upang higit pang mapahusay ang pagpapatupad ng Quality Management System (QMS) at matiyak ang de-kalidad na serbisyo publiko.

10. LGU, Muling Naging Aktibo sa 2Q NSED

A: Noong June 16, muling nakiisa ang LGU sa pagdaos ng Nationwide Simultaneous Earthquake Drill para sa 2^nd quarter, para pataasin ang kamalayan ng publiko sa kahalagahan ng pagiging handa laban sa pagyanig. Hinahasa rin nito ang kapabilidad ng gobyernong lokal upang mas lubos na mapaghandaan ang anumang paglindol.

[OPTIONAL] B: Dalawang araw bago ang NSAID, nagkaroon muna ng briefing ang MDRRMO para sa lahat ng mga safety officer ng LGU.

C: Ang NSED naman ay sinundan ng isang IT Disaster Recovery Drill ng ICT Office, kung saan tinesting ang pag-gana ng backup internet connection ng LGU sa oras na biglaang mawalan ito ng internet access dulot ng paglindol.

11. LGU, Dumalo sa PDC-PPOC-PADAC Meeting

Dumalo ang LGU-Bayambang sa Joint Meeting ng Provincial Development Council (PDC), Provincial Peace and Order Council (PPOC), at Provincial Anti-Drug Abuse Council (PADAC) noong June 16 sa kapitolyo upang talakayin ang mga usapin sa kaunlaran, kapayapaan, kaayusan, at kampanya kontra ilegal na droga sa lalawigan. Kinatawan ng LDRRMO at MPDC ang bayan sa pagpupulong na dinaluhan ng iba’t ibang ahensya at opisyal ng pamahalaan, na kapwa nakibahagi sa isang gawaing nagpapalakas ng koordinasyon tungo sa mas maunlad, mapayapa, at ligtas na komunidad.

12. Isang Sanggol na May Cleft Lip at Cleft Palate, Naoperahan ng Libre

Matagumpay na napa-operahan nang libre ang isang walong-buwang gulang na sanggol mula sa Brgy. Bongato East na may cleft lip at cleft palate sa tulong ng PDAO at Kapampangan Development Foundation. Siya ay inoperahan sa Dr. Jesus A. Datu Medical Center sa Bacolor, Pampanga, noong June 17 matapos maihatid-sundo ng BPSO.

13. CBMS Coordinating Board, Nag-convene

Noong June 17, nag-convene ang 2027 Municipal CBMS Coordinating Board ng Bayambang, na kinabibilangan ng iba’t ibang departamento ng LGU at mga ahensya at grupo. Ang naturang coordinating board ay may layuning iimplementa ang 2027 CBMS o Community-Based Monitoring System sa pakikipagtulungan sa Philippine Statistics Authority. Kaya naman maingat na tinalakay sa pulong ang kinakailangang kaalaman ukol sa CBMS implementation, paglilinaw ng mga papel ng bawat miyembro, at masusing koordinasyon at kolaborasyon.

14. Iba’t Ibang Isyung Pang-edukasyon, Tinalakay sa LSB Meeting

Sa ginanap na pulong ng Local School Board noong June 17, pinag-usapan ang ukol sa bagong guidelines sa Special Education Fund, repair at maintenance ng mga paaralan, policy guidelines sa implementasyon ng 3-term school calendar sa basic education, Summer Aral Program, preparasyon ng 2027 SEF Budget, enrolment concerns, at iba pang mahalagang usapin.

15. Mobile Local Civil Registry Services, Lumipat sa Managos

Sumunod namang isinagawa sa Brgy. Managos ang paghandog ng mga serbisyo ng LCR, sa layong dalhin sa malalayong barangay ang iba’t ibang civil registration services at palakasin ang kamalayan ng mamamayan sa kanilang legal na pagkakakilanlan. Tinalakay dito ang kahalagahan ng maayos na dokumento para sa edukasyon, seguridad, at oportunidad, habang isinagawa rin ang data capture para sa updated Community Service Card.

16. Bayambang, Muling Kinilala sa Good Financial Housekeeping!

Muling pinatunayan ng Pamahalaang Bayan ng Bayambang ang mahusay at responsableng pamamahala sa pananalapi matapos nitong makamit ang 2025 Good Financial Housekeeping recognition mula sa DILG. Ito ay nagpapakita ng mataas na antas ng transparency, accountability, at wastong paggamit ng pondo ng bayan -- at patunay na patuloy na pagsunod sa mga pamantayan ng mabuting pamamahala at mahusay na financial management.

IQA Team ng LGU, Sumabak sa Enhancement Training

Sumabak ang buong Internal Quality Audit (IQA) team ng LGU sa isang Enhancement Training na ginanap noong June 16 to 18 bilang pagpapatuloy ng layunin nitong makapaghatid ng de-kalidad at episyenteng serbisyo. Ang pagsasanay ay buong suportang isinusulong ni Mayor Niña, bilang bahagi ng patuloy na pagpapalakas ng kalidad ng pamamahala at serbisyo ng bawat tanggapan ng lokal na pamahalaan.

Mini-MRF para sa Plastic Bottles, Itinayo sa Plaza

Ang ESWMO ay naglagay ng isang Materials Recovery Facility sa mga plastik na bote sa loob ng Municipal Public Plaza. Ayon sa MENRO, ang proyekto ay base sa mungkahi ng Municipal Administrator na magkaroon ng maayos at organisadong lagayan ng mga basurang plastic bottles sa lugar at maiwasan ang kalat dito.

200 Fruit Trees, Itinanim sa MRF

Bilang bahagi ng pagdiriwang ng 2026 Environmental Month, dalawang daang punong namumunga ang itinanim ng LGU sa Municipal Materials Recovery Facility, kabilang ang 50 na guyabano, 50 na langka, 40 na atis, 30 na kasoy, at tig-sampung puno ng bignay, cacao, at avocado, sa pakikipagtulungan ng ESWMO sa iba't ibang departmento, PPCLDO sa pangunguna ni G. Ellsworth Gonzales, at mga CSO. Sa aktibidad na ito, matagumpay na naisulong sa publiko ang pangangalaga sa kalikasan at paglikha ng mas luntian, mas malinis, at mas malusog na kapaligiran para sa susunod na henerasyon.

Kabataang Bayambangueño, Muling Nagpamalas ng Galing sa I.T.!

Matagumpay na lumahok ang dalawang mag-aaral ng Bayambang National High School na sina Gabriel Matthew Castro at Dianbrei Mae Estrada sa ginanap na 4th Pangasinan I.T. Challenge for Youth with Disabilities sa Lingayen noong June 18, sa tulong ng PDAO. Dito ay nasungkit ni Miss Estrada ang first place sa kategoryang E-Tool PowerPoint Presentation, kaya't siya ay magiging isa sa mga kinatawan ng Pangasinan sa National I.T. Challenge na gaganapin sa Tagaytay City.

***

OUTRO

1. Sa patuloy na pagtutulungan ng pamahalaang bayan, mga ahensya ng gobyerno, at iba pang katuwang na sektor,….

2. …inaasahang mas marami pang programang magdudulot ng kaunlaran, oportunidad, at mas magandang kinabukasan para sa bawat Bayambangueño.

1. Muli, ako po si ___ ng ____ Office.

2. At ako naman po si ___ ng ___ Office.

1&2. Hanggang sa muli, ito ang…BayambangueNews!

BAYAMBANG, DAPAT ALAM MO! - False Land Grabber Issue

BAYAMBANG, DAPAT ALAM MO!

Kuya Ngen, pasok!

Bayambang, dapat alam mo na sa dami ng programang at serbisyong naihatid nina Dr. CTQ at Mayor Niña, wala nang maibatong isyu ang ilan kaya paulit-ulit na lamang nilang inuungkat ang mga lumang tsismis at maling impormasyon. Isa na rito ang usaping:

“Land grabber sina former Mayor Dr. Cezar T. Quiambao at Mayor Niña Jose-Quiambao.”

Pero teka nga muna. Ano ba talaga ang trulalu? Well, eto na ngaaa!

Dapat alam mo na ang mga alegasyong ito ay isa lamang (flashed FAKE NEWS logo-ish) FAKE NEWS. Na matagal nang pinabulaanan at walang basehan.

At dapat mo itong paniwalaan dahil suportado ito ng mga konkretong proyekto at matitibay na ebidensiya.

Sa katunayan, ito ang chika! Kung pag-uusapan ang lupa, mas kilala pa nga ang pamilya Quiambao sa pagdo-donate at pagpapagamit ng kanilang SARILING mga ari-arian para sa mga proyektong pampubliko katulad ng:

RHU VI sa Mangayao, Cold Storage Facility sa Amancosiling, Animal Shelter sa Amanperez, water reservoir sa Mangayao at Bani, ang lupang dinaanan ng farm-to-market road sa Pantol, at napakarami pang iba!

At hindi lang basta ilang metro ang pinag-uusapan natin dito. No! It is much more than that!

In fact, the total value of donated and utilized lands for various projects in Bayambang has already reached over half a billion pesos. Now, imagine that. Nyay ba’t nag-eenglish?

(INSERT GRAPHICS OF DONATED PROPERTIES AND PROJECTS nasa TQS siya, i-search nalang)

Kaya naman nang lumabas ang mga paratang na may inagaw umanong lupa ang pamilya Quiambao, agad itong pinabulaanan dahil malinaw ang mga dokumento at malinaw ang records. (INSERT SS NG TIMELINE NA PARANG BRILYANTE NG HANGIN) Legal facts ba ang hanap niyo? Eto oh! Kainin niyo! Kimi lang bhieee!

At isa sa mga madalas na nababanggit ay ang lupang kinatitirikan ngayon ng BYB Metro sa Brgy. Bani. Well, ganito kasi yarnch. Makinig ka ha!

Ang 67-ektaryang property na ito ay legal na binili ng AILC mula sa CAT Realty.

Take note ha.

(EMPHASIZE) BINILI. HINDI INAGAW. HINDI KINAMKAM. BINILI.

Kapag binayaran mo, malamang ay sa’yo na. Ganun kasimple.

At eto pa.

Sa loob ng 67 ektarya, may humigit-kumulang 20 ektarya na may mga kabahayan nang nakatayo.

At alam mo ba ang ginawa?

HINDI PINAALIS ANG MGA RESIDENTE.

Sa halip, isinagawa ang pagpapasukat at pagpapatitulo ng mga lupa upang magkaroon sila ng pagkakataong mabili ang mismong lupang kanilang tinitirhan. But wait, there’s more! Dahil hindi ito pinatungan nila mayor. Meaning, kung magkano nila ito nabili mula sa CAT Realty ay ganun din nila ipinagbenta!

Oh di ba? Edi naging legit owner na sila ng lupang kinatitirikan ng bahay nila.

Now that’s what we call character development.

At para naman sa 12 kabahayang naapektuhan ng development, inilagay sila sa relocation site na mas maayos at mas ligtas. Mas makulay. Mas tahimik. Mas Maaliwalas. Mas Maluwag. At mas maganda like Mayor Niña!

At hindi lang basta relocation ha? Binigyan din sila ng pagkakataong mabili ang kanilang mga lote upang magkaroon sila ng legal ownership.

INSERT INTERVIEW NG RESIDENTS

Kumusta ang naging life after marelocate? (Anong pakiramdam na ikaw na ang may-ari ng lupa at hindi nalang isang tenant?)

Kaya Bayambang, dapat alam mo na ang natitirang bahagi ng property ay kasalukuyang dine-develop bilang BYB Metro. At ang layunin nito?

Mas maraming negosyo. Mas maraming trabaho. Mas maraming oportunidad para sa mga Bayambangueño.

At alam naman natin, kapag may trabaho at may negosyo, mas umiikot ang ekonomiya.

Mas maraming kumikita. Mas maraming umaangat.

Kaya kung tutuusin, hindi usapin ng pag-agaw ng lupa ang nandito eh. Sa true lang talaga!

Usapin ito ng development, investment, at pagbibigay ng oportunidad sa mas maraming mamamayan.

Kaya sa susunod na may marinig kang tsismis online, sa kanto, sa group chat, o sa comment section na mas mainit pa madalas kaysa sa panahon…

Pause and think. Magtanong. Mag-research. At alamin ang buong kuwento bago ka magreact at magcomment.

Dahil hindi lahat ng nababasa sa internet ay totoo. At hindi rin lahat ng paulit-ulit na sinasabi ay nagiging katotohanan.

Ngayon, kung mayroon kayong katanungan ay magpunta kayo sa munisipyo at ilalabas namin ang mga dokumento. Just make sure na totoo rin ang lahat ng inyong mga paratang at mayroon kayong solid facts and evidence!

Bayambang, ang lahat ng ito ay Dapat Alam Mo!

Muli ako si Kuya Ngen na nagsasabing PANGIT MAN AKO SA INYONG PANINGIN, AT LEAST HINDI AKO SINUNGALING.

Friday, June 12, 2026

SAGOT SA MALING IMPORMASYON, WALANG BASEHAN, AT MAPANIRANG AKUSASYON NINA G. JAIME AQUINO, GNG. RAQUEL MENRIGE ALBERTO, AT G. BERNARDO VIRAY

Sa “uploaded” na video ni G. JAIME AQUINO sa kaniyang Facebook account na may petsang Hunyo 7, 2026, kanyang pinaratangan ang dating mayor ng Bayambang, Dr. Cezar T. Quiambao, at ang kanyang maybahay, ang kasalukuyang mayor na si Mary Clare Judith Phyllis Jose-Quiambao, ng mga mapanirang akusasyon hinggil sa lupa sa Barangay Magsaysay.

Lumilitaw na ang video at mga naging pahayag dito ay galing sa sumbong nina Gng. RAQUEL MENRIGE ALBERTO at G. BERNARDO VIRAY, na pawang mga “illegal occupants” sa apat na lote sa Barangay Magsaysay at dati nang natalo sa kaso sa korte at nautusang lisanin ang lupa na ilegal nilang ino-okupa dahil napatunayang ang may-ari at may karapatan dito ay ang Munisipyo ng Bayambang.

Ang lahat ng mga alegasyon na may pang-aagaw, pang-aabuso, at “abuse of authority” ang mag-asawang Quiambao: na ang lupa ay isang military reservation na inilalaan para sa libreng distribusyon sa mga umookupa rito; na ang pagbebenta ng mga lote sa Magsaysay ay ilegal; na walang “court order” at ’di dumaan sa proseso ng Presidential Commission for the Urban Poor (PCUP), ay WALANG KATOTOHANAN AT PAWANG MGA KASINUNGALINGAN na ang tanging hangarin ay sirain ang maganda at tapat na paninilbihan ng mag-asawang Quiambao at ng Lokal na Pamahalaan ng Bayambang na kanilang nire-representa.

ANG LUPA AY HINDI MILITARY RESERVATION KUNDI PRIBADO AT TITULADONG LUPA NG MUNISIPYO NG BAYAMBANG.

Ang lupang tinutukoy ay nahahati sa apat na lote na rehistrado at titulado sa pangalan ng Munisipyo ng Bayambang sa ilalim ng Transfer Certificate of Title Nos. 026-2014002330, 026-2014002331, 026-2014002339, at 026-2014002342. Ito ay dating bahagi ng mas malaking parsela ng lupa na siya ring rehistrado sa pangalan ng Munisipyo ng Bayambang sa ilalim ng TCT No. 34844 na may kabuuang sukat na 39,998 sqm. Simula pa noong taong 1922, ang lupa ay pribado at titulado na sa ilalim ng OCT No. 23654. Samakatuwid, ITO AY HINDI MILITARY RESERVATION.

Totoo na noong panahon ni dating Mayor Ricardo Camacho ay nagkaroon ng subdivision survey, ngunit taliwas sa pahayag nina Aquino, Alberto, at Viray, ang subdivision survey ay isinagawa upang magkaroon ng sari-sariling titulo ang mga maliliit na loteng nakapaloob sa malaking parsela ng lupa at maibenta ito sa mga “bona fide occupants,” kabilang sina Alberto at Viray, upang maging sarili nilang pag-aari. Sa kasamaang palad, hindi binili nina Alberto at Viray ang nakalaang lote dahil sa kanilang maling paniniwala na ito ay pag-aari na nila.

ANG BENTAHAN NG LUPA AY LEGAL AT DOKUMENTADO

Ang pagbebenta ng lupa ng Munisipyo ay legal at naka-base sa Municipal Ordinance No. 3, series of 2012, na ipinasa noong panahon ng dating Mayor Ricardo Camacho at aprubado ng Commission on Audit, na nakapaloob naman sa COA Decision na may petsang March 9, 2018. Bago pa umpisahan ang bentahan ng lupa, makailang beses pang nagkaroon ng dayalogo sa pagitan ng Munisipyo at mga apektadong residente kung saan ipinaliwanag ang basehan ng pag-aari at alok ng pagbebenta ng lupa sa kanila.

ANG PAGBAWI NG LUPA AY AYON SA “FINAL AND EXECUTORY” NA DESISYON NG KORTE AT DUMAAN SA PROSESO NG PCUP.

Sa kadahilanang hindi tinanggap ang alok na pagbebenta ng lupa, napilitan ang Munisipyo na bawiin ito sa legal na paraan. Kung kaya’t ang Munisipyo ay nagsampa ng kaukulang kaso laban kina Alberto at Viray. Ang kaso ay may Docket No. at Civil Case No. 1000, kung saan KINILALA AT PINANIGAN ANG KARAPATAN NG MUNISIPYO, bilang may-ari, na bawiin ang lupa mula kina Alberto at Viray at sila ay utusang lisanin ito noong November 28, 2022. Naging “final and executory” ang desisyon ng korte at ito ay isinakatuparan sa pamamagitan ng Writ of Execution na may petsang December 27, 2022, at Writ of Demolition na may petsang September 13, 2023. Bago pa tuluyang mabawi ang lupa at maibigay ang Writ of Execution, dumaan ito sa proseso ng PCUP.

Mula sa mga sagot, detalye, at kumpirmasyon sa itaas, hindi maipagkakaila na ang mga naging pahayag nina AQUINO, ALBERTO, at VIRAY sa kanilang “uploaded” na video sa social media ay PURO KASINUNGALINGAN AT PANLILINLANG SA PUBLIKO upang ipahiya at sirain ang pangalan, imahe, at reputasyon ng mga lingkod-bayan at ng mag-asawang Quiambao, kasama ang institusyong kanilang pinamumunuan.

Sa ngayon ay pinag-aaralan na ang mga posibleng legal na hakbang, sibil at kriminal, na maaaring isampa upang matigil ang mga katulad na pahayag at “video content” na hindi man lang kinukumpirma, “validated,” o base sa ebidensya. Ang mga ganitong uri ng pahayag ay ’di kailanman protektado ng “freedom of speech and expression” at bagkus ay maaaring maituring na “abuse of rights” at “libelous.”

BAYAMBANG, DAPAT ALAM MO! - Bagsakan

BAYAMBANG, DAPAT ALAM MO!

Kuya Ngen, pasok!

(siguro like montage?? ng parang namimili sk kuya ngen sa bagsakan)

(then papasok ang line)

Bayambang, pansin mo ba? Parang iba na ang vibe sa Bagsakan Market ngayon. Like is this tagalog or what?

At kung isa ka sa mga nagtatanong ng, “Bakit nga ba nilipat ang Bagsakan Market sa Central Terminal?” Well, magandang tanong ’yan.

Bayambang, dapat alam mo na isa sa mga layunin ng paglilipat ng Bagsakan Market sa Central Terminal ay para maging mas centralized ang bentahan ng mga produkto at pasalubong para sa mga mamimili mula sa iba’t ibang lugar na bumababa sa central terminal. Kumbaga, one-stop shop.

Hindi mo na kailangang maghanap kung saan-saan ang sharmaine, melanie, gulay, prutas, kakanin, pasalubong, at iba pang produkto. Mas madali nang mamili, mas madali pang mamasyal dahil wala na ring mga vanessa na palipad-lipad!

At alam mo kung sino pa ang panalo rito? Ang mga vendors.

Dati, marami sa kanila ang nakikipagsiksikan sa tricycle terminal para lamang makapagbenta. Pero ngayon, mayroon na silang mas maayos, mas organisado, at mas komportableng lugar para sa kanilang paninda. Ayos di ba?

Pero alam mo ba, hindi lang mga mamimili ang nakinabang sa paglilipat ng Bagsakan?

Mas marami ring Bayambangueño ang nabigyan ng pagkakataon na magkaroon ng sariling pwesto at pagkakakitaan. Dahil sa mas malawak at mas organisadong lugar, mas marami nang vendors ang maaaring makapagbenta ng kanilang mga produkto. Hanggang sa maliliit na negosyante na gustong magkaroon ng dagdag na hanapbuhay.

At isa pa sa pinakamalaking pagbabago rito?

Hindi na kailangang maglatag at mag-impake ng paninda araw-araw. Dati, kapag matatapos ang bentahan, kailangang magligpit. Kinabukasan, maglalatag na naman. Araw-araw na paulit-ulit. Pero ngayon? Washima eh eh na!

Mas maayos na ang sistema. May nakalaang pwesto para sa mga vendors kung saan maaari nilang maayos na mai-display ang kanilang mga produkto. Perfect di ba?

At siyempre, isa sa mga pinakamatinding problema noon… Ang baha.

Kapag umulan nang malakas, apektado ang mga vendors at mamimili. Minsan pati mga produkto ay nalalagay sa alanganin. But now?

Mas kampante na ang ating mga nagtitinda. Hindi na nila kailangang mangamba tuwing may paparating na ulan. Hindi na nila kailangang magmadaling iligpit ang kanilang mga paninda.

At alam mo ba na isa pa sa pinakamahalagang dahilan kung bakit inilipat ang Bagsakan Market?

Para makatulong sa pagluwag ng trapiko sa Poblacion area.

Dati kasi, kasabay ng pagdating ng mga mamimili, vendors, delivery trucks, cargo vehicles, tricycles, at iba pang sasakyan, nagsisiksikan ang lahat sa sentro mismo ng bayan. Lalo na tuwing madaling-araw at mga oras ng bentahan. Kaya naman nagkakaroon ng congestion o pagsisikip ng daloy ng trapiko sa mga pangunahing kalsada sa Poblacion.

Ngayon, dahil nasa iisang lugar na ang Bagsakan Market at Central Terminal, mas naging organisado ang galaw ng mga sasakyan.

Ang mga delivery trucks ay hindi na kailangang pumasok pa sa masisikip na bahagi ng bayan.

Ang mga bumibili ng maramihang produkto ay direkta nang pumupunta rito.

At ang mga biyahero naman ay may sarili nang terminal na mas maayos, malinis, maluwag, at maaliwalas.

Mas maayos na daloy ng trapiko. Mas mabilis na biyahe. At mas komportableng paggalaw para sa mga motorista, commuters, at mga Bayambangueñong may lakad sa bayan.

Kaya kung napapansin mong mas maayos na ang daloy ng sasakyan sa sentro ng Bayambang kumpara noon, isa ang paglilipat ng Bagsakan Market sa Central Terminal sa mga hakbang na nakatulong upang mabawasan ang congestion at mapanatili ang kaayusan ng ating bayan.

INSERT INTERVIEW: VENDOR

(ganito-ish na sagot) “Mas maganda po rito kasi mas maluwag at mas maayos. Mas nakakapag-display kami ng mga paninda at mas marami ring bumibili.”

INSERT INTERVIEW: BUYER

(ganito-ish na sagot) “Mas convenient po kasi nasa isang lugar na halos lahat ng kailangan namin. Hindi na paikot-ikot.”

Ayan ha. Hindi kami ang nagsabi niyan. Sila mismo. Tunay na tunay! Hindi dummy, totoong mga tao! Pero wait… may isa pang bagay na dapat mong malaman, Bayambang.

Habang mas gumaganda at mas nagiging organisado ang Bagsakan Market, may isa ring pagbabago na unti-unti nating isinusulong.

At ito ay ang pagbabawas sa paggamit ng single-use plastics. Oo, ’yung plastic na limang minuto mo lang gagamitin pero daan-daang taon bago mawala.

Kaya naman hinihikayat ang mga mamimili na magdala ng reusable bags, eco bags, bayong, basket, backpack, luggage, maleta… Chareng! Guard, may OA dito! Pero gets mo na. Simple lang ang mensahe.

Habang umuunlad ang ating pamilihan, sana ay sabay ring umunlad ang ating malasakit sa kalikasan. Dahil ang malinis na palengke ay hindi lang responsibilidad ng mga nagtitinda. Responsibilidad din ito ng mga mamimili.

Kaya sa susunod na mamalengke ka, huwag lang listahan ng bibilhin ang dalhin mo. Magdala ka rin ng reusable bag.

Mas tipid na, mas environment-friendly pa. Ito ay para masiguro natin na makakatulong tayo kay Mother Earth. Mahalin natin ang kalikasan, gaya ng pagmamahal natin sa Bayambang!

Dahil sa Bayambang, bawal ang plastic! Ganoon natin kamahal ang Mother Earth.

Bayambang, ang lahat ng ito ay dapat alam mo!

Thursday, June 11, 2026

Monday Report - June 15, 2026

[INTRO]

[VOLUME, ENERGY, SMILE!]

1: Masantos ya kabwasan, Bayambang! Narito na naman kami upang ihatid ang mga balitang sumasalamin sa patuloy na pag-unlad ng ating bayan. Ako po si ___, mula sa ___________(office).

2: At ako naman po si ___, ng ___________ (office), handang magbahagi ng mga kwentong nagbibigay-inspirasyon at nagpapakita ng tunay na diwa ng paglilingkod.

1: Mula sa paghahanda sa sakuna at pagbubukas ng klase...

2: Hanggang sa mga tagumpay ng ating kabataan at mga programang pangkalusugan...

1: Narito ang mga balitang dapat ninyong malaman.

SABAY: Ito ang—BayambangueNews!

1. BPSO, TFD, at PNP, Nakaantabay sa Unang Araw ng Klase

Nagsagawa ng pinaigting na pagbabantay ang BPSO, Task Force Disiplina, at PNP sa iba't ibang paaralan kasabay ng pagbubukas ng School Year 2026–2027. Nakatuon ang kanilang operasyon sa traffic management, pagpapanatili ng kaayusan, at pagtitiyak sa kaligtasan ng mga mag-aaral, guro, at magulang.

2. School Supplies para sa 18,000 na Mag-aaral, Ipinamahagi

Nakatanggap ng mga bagong school supplies ang mahigit 18,000 na mag-aaral mula Kinder hanggang Grade 6 sa Bayambang bilang paghahanda sa pagbubukas ng klase. Bahagi ito ng patuloy na suporta ng LGU sa edukasyon upang matiyak na may sapat na gamit ang bawat batang Bayambangueño sa kanilang pag-aaral.

3. Brigada Eskwela 2026, Sinuportahan ng LGU at NGOs

Nakiisa ang LGU-Bayambang, Rotary Club of Bayambang, at TODA members sa Brigada Eskwela 2026 sa iba't ibang pampublikong paaralan sa bayan. Kabilang sa kanilang mga ibinigay na tulong ang clean-up drive, pruning operations, at pamamahagi ng mga cleaning supplies bilang paghahanda sa pagbubukas ng klase.

4. Libreng Operasyon, Naipagkaloob sa 12 na Pasyente

Labindalawang indigent na pasyente ang matagumpay na naoperahan sa tulong ng Mayor’s Action Center sa ilalim ng programa ni Mayor Niña. Kabilang dito ang mga pasyenteng sumailalim sa heart surgery, cancer surgery, eye surgery, at iba pang mahahalagang medical procedures sa iba't ibang ospital sa loob at labas ng Bayambang.

5. Bagong Uniporme, Natanggap ng BPSO Rescuers

Kamakailan ay nakatanggap ng mga bagong uniporme ang mga lay rescuer at ambulance driver ng Bayambang Public Safety Office. Ayon sa BPSO, makatutulong ito sa pagpapataas ng propesyonalismo, pagkakakilanlan, at kahandaan ng kanilang mga personnel sa pagtugon sa mga emergency at rescue operations.

6. Barangay Officials, Nagtapos sa DRRM Course

Sinimulan noong Hunyo 8 sa Balon Bayambang Events Center ang tatlong araw na Disaster Risk Reduction and Management Course for Public Sector para sa mga opisyal ng barangay sa iba’t ibang distrito. Dito ay pinalakas ang kaalaman at kakayahan ng mga barangay leaders sa disaster preparedness, risk reduction, at emergency response upang higit na maprotektahan ang kanilang mga komunidad. Ito y naging possible sa tulong ng OCD, DOST-PAGASA, DENR, BFP, PNP, at Philippine Red Cross.

7. Tulong Pinansyal, Ipapamahagi sa 7,676 na Magsasaka at Mangingisda

Noong June 9 hanggang 10, nagpamahagi ang pamahalaan ng tulong pinansyal sa ilalim ng Presidential Assistance for Farmers and Fisherfolk Program (PAFFP) para sa may 7,676 na kwalipikadong magsasaka at mangingisda sa Bayambang. Ito ay bilang tugon sa mga hamong pangkabuhayan na kinakaharap ng mga magsasaka at mangingisda dahil sa patuloy na pagtaas ng gastusin at presyo ng mga pangunahing bilihin. Bawat benepisyaryo ay nakatatanggap ng ₱2,325 cash.

8. CDW Week, Ipinagdiwang

Nakiisa ang pamahalaang bayan sa pagdiriwang ng Child Development Workers' (CDW) and Child Development Teachers' Week bilang pagkilala sa mahalagang papel ng mga tagapag-alaga at guro sa maagang paghubog ng mga kabataan. Sa kanilang aktibidad, personal na binati at pinasalamatan ng mga opisyal ang mga Child Development Workers para sa kanilang walang sawang pag-aaruga, pagmamahal, at dedikasyon sa mga batang kanilang ginagabayan araw-araw.

9. BPRP Recalibration, Muling Isinagawa

Noong June 10-11, muling nagsagawa ang Bayambang Poverty Reduction Action Team ng recalibration ng Bayambang Poverty Reduction Plan 2018-2028 sa tulong ng National Anti-Poverty Commission. Ang aktibidad ay nilahukan ng mga representante ng 14 basic social sectors, municipal officials, department heads, at NAPC facilitators. Kanilang nirepaso ang mga naging accomplishments ng Rebolusyon Laban sa Kahirapan, binalangkas ang mga nararapat pang gawin, at planuhin ang mga istratehiya upang mapanatili at mapg-ibayo pa ang mga tagumpay na natamasa sa ilalim ng Rebolusyon.

10. 128^th Independence Day, Ipinagdiwang

Noong June 12, muling nagtipon-tipon ang iba’t ibang sektor upang gunitain ang ika-128 na Araw ng Kalayaan ng ating bansa. Naging simple ngunit makabuluhan ang naging paggunita, na pinangunahan ng mga opisyal ng lokal na pamahalaan. Sa kanilang mga mensahe, binigyang-diin ng mga opisyal ang kahalagahan ng kalayaan, bilang patuloy na hamon sa bawat mamamayan na pangalagaan ang demokrasya, itaguyod ang pagkakaisa, at ipagpatuloy ang pag-unlad ng bayan.

11. Grupong BTS, May Bagong Outreach Activities

Ang grupong BTS o Born to Serve ay nagsagawa ng dalawang outreach activities, sa pakikipag-ugnayan sa MSWDO, MNAO, at GSO. Una ay ang Balik Eskwela program kung saan sila ay namigay ng libreng mga kagamitan sa eskwelahan sa 66 na estudyante ng Cason Elementary School at Amancosiling Elementary School. Sila ay nagsagawa ng isang feeding activity para sa mga children with disability (CWD) at undernourished children, kung saan sila ay may benepisyaryong 30 CWD at 5 undernourished children.

12. "Salang Arrangement" sa mga Terminal ng Transport Groups, Tinalakay sa SB Hearing

Sa pagdinig ng Committee on Transportation and Communication ng Sangguniang Bayan, tinalakay ang kahilingan ng transport groups hinggil sa ipinatutupad na “salang arrangement” sa mga terminal ng apat na grupo sa bayan. Pinangunahan ni Councilor Zerex Terrado ang pagdinig kasama ang BPSO at Bayambang Police Station, at kanilang pinag-usapan ang mga isyung may kinalaman sa sistema ng pagsasalang ng mga pampasaherong sasakyan sa mga terminal ng Bamacada, Baymaldag, New Bayambang ETC, at Baymacada.

13. Road Safety sa Tour de Pangasinan, Tiniyak ng LGU

Nagtulungan ang Bayambang Public Safety Office, Task Force Disiplina, at PNP upang tiyakin ang kaayusan at kaligtasan sa mga pangunahing lansangan ng bayan kaugnay ng pagdaraos ng Tour de Pangasinan cycling competition noong June 12. Maagang nag-deploy ng mga personnel sa mga rutang dinaanan ng karera ng mga siklista upang magsagawa ng traffic management, crowd control, at pag-aalis ng mga sagabal sa kalsada, kaya naman napanatiling ligtas ang mga kalahok at pati mga motorista.

14. Agarang Tulong, Ipinagkaloob sa mga Nasunugan

Noong June 12, sa utos ni Mayor Nina, agad na naghatid ng tulong ang MDRRMO at MSWDO sa dalawang pamilyang naapektuhan ng sunog sa Sitio Balas, Brgy. Malimpec. Nakatanggap ng agarang ayuda sina Bobby Endriga at Ronnel de Vera, matapos maapula ang sunog ng BFP sa kanilang lugar. Ang pagbigay ng suporta sa mga pamilya ay nakatulong upang sila ay magsimulang makabangon mula sa pinsala.

15. Mayor Niña, Nagdonate ng mga Bola para sa mga Atleta

Ang mga volleyball player na makikipagtunggali sa darating na Inter-town Competition sa buwang ito ay nagpapasalamat kay Mayor Niña Jose-Quiambao sa binigay niyang anim na bola ng volleyball. Malaking tulong ito anila sa kanilang pag-eensayo at pagkakaroon ng kumpiyansa sa araw ng naturang kumpetisyon.

***

[OUTRO]

[VOLUME, ENERGY, SMILE!]

1: Mula sa edukasyon at kalusugan hanggang sa kaligtasan, patuloy nating nasasaksihan ang bunga ng sama-samang pagkilos para sa isang mas maunlad na bayan.

2: Maraming salamat sa inyong pagtutok. Asahan ninyong patuloy naming ihahatid ang mga balitang may saysay, may puso, at may malasakit para sa bawat Bayambangueño.

1: Ako po si ___, laging handang maglingkod at maghatid ng tama at napapanahong impormasyon.

2: At ako naman po si ___, kasama ninyo sa pagsusulong ng isang ligtas, progresibo, at nagkakaisang pamayanan.

SABAY: Ito ang... BayambangueNews!

Tuesday, June 9, 2026

Expressions for "Patay-Patay" in Pangasinan

Pangasinan language has a particular contempt for anyone who walks with such a leisurely gait that work gets delayed. Its saving grace, however, is that such derision is wrapped in a sense of humor.

On the positive side, this attitude may be seen as a gesture that values industry, speed, promptness, alertness...

Take a look at these idioms and expressions heaped on someone who is "papatay-patay":

- Akar bakukol (snail's walk) - kereg-kereg; usad pagong; painfully slow

- Ompapatey so dika ya dadalanan to (the grass he is trodding on is dying) - mabagal kumilos; slow-moving; var.: Ompatey so dikan dadakatan to (The grass he is treading on will die.) - matantan ya onakar o mababel ya ongalaw; dahan-dahang kumilos o maglakad; walks or acts ever so slowly;

- var.: Namagaa'y dika ya dadalanen mo (The grass you are walking on will dry out.) - matantan ya manakar, kereng-kereng ya mankimey; takes too long to do something

- Singa manaakar ed bulan (like walking on the moon) - mabagal; slow

- Singa mantatanem na belas (like planting rice) - refers to a person who walks so slow

- Singa tataleman ya belas (like rice is being soaked in water) - mabagal kumilos na tao; slow mover

- Umpepeket so bisukol (The snail sticks to it.) - mabagal; ever-so-slow

- Amagaa'y binuti (the one that was pried open dried out) - mataytayam ya ungalaw; mabagal kumilos; slow-moving

- Aperper la'y dalan (the road got pounded or compacted) - got too slow

- Konkondamel (? - not sure of literal translation) - slowfoot

- Atawtaw la (napag-iwanan na)

- Atabunan la'y ____ (got heaped upon with or drowned in ____) - agayla'y bayag to; ang tagal; taking too long. Example: Someone orders Coke and it takes so much time... Akin, atabunan ka la'y Coke? (Hey, have you got drowned in Coke?)

- Namagaa'y dalin. (The soil will turn dry.) - mabagal maglakad? (not sure of this one)

- Singa no mila ed prusisyon ; Singa kaiba ed prusisyon (Looks like they are joining (or part of) the procession) - mabagal maglakad

- Talora lay sali da. (Mikatlo imay baston.) (He has three feet already (with the cane being the third).) - - patay-patay iran unakar; mabagal maglakad

- Ambëlat so paltak to. (His balls are heavy.) - mabagal maglakad; walks ever so slowly

- Naynay ya walad sampot ; Naynay ya walad utit (always at the far end)