Thursday, July 23, 2026

Paspas (Fast) in Pangasinan

Paspas in Pangasinan

Maples, mapmaples

Matanistis – “say maples a kakikiwas o panaggawa na saray kimey--nayarin diad panagtrabaho, panangakar o arum ni (ang mabilis na paggawa o pagkilos gaya ng paglalakad o pagtatrabaho)” (Pangasinan Natan)

Makuya-kuyat

Masigsiglat

Mabati-batik

Manbagtik

Batik kabayo – Ex.: “Say batik nen Juan batik kabayo.”

Mansasweng, Asasweng

Mabanesbes, Manbanesbes

Apurado, Manaapura

Maganat

Mansaspit

Manturat-tit

Mampalespes

Singa dagem

Tinurobos, aturubos

Binuti’y ebet

Makmaksil

Gansot - Examples: “Agmo pa gagansuten tay trabahom ta ampan naderak lalaingen.” “Nakar ton ginansot ya impaalagey may abong to tapian makasambot ed kasal na anak to.”

Asambot, Sinambot 

Aga akireman (hindi nakisapmatahan, did not occur even in the twinkling of an eye) - mabilis gumalaw, singbilis ng kisapmata; ultrafast

Dinalan na bagyo (a typhoon hit it) - naupot so mayamay ya panangan; messy, or food that was eaten up fast; another meaning: atalangkab ya panangan o antokaman

Maples ni nen say kirmat (faster than lightning) - manaapura; nagmamadali; rushing

Manaapura

Singa alimbusabos (like a strong thunderstorm) - mapmaples ya umbatik; runs so fast

Wala'y kamkampoyo so dapan to - maples ya onnakar; maganon nakesawan ya manakar so manomtombok ed sikato


***

Antonyms (Patay-patay):

Akar bakokol, Akar na bakokol - mataytayam ya akar o kurang

Trabaho'y sali

Matalandit - ?

Makalna, as in akar ya makalna

Singa manaakar ed silong na bulan

Singa manlalako'y asin

 

Mamalpalteng - mataytayam ya unakar

Mataltaldit - matayam ya mangan o onggalaw odino mapili na panangan

Singa manaakar ed silong na bulan

Singa manlalako’y asin

 

Bannoog 

Kereng-kereng

Kapa-kapa

Kereg-kereg

Bontog

Manattalmeng

Bikat-bikat

Ompatey so patang ya nagatinan to 

(See post on Patay-patay for more) 

 

Related descriptions applied to walking:

Types of Walking 

Mankitdi – walks with a limp

Mankutdo – walks with a ___?

Mankawey - ?

Iwak-iwak - ?

Ikang-ikang - ?

Pakang - piki? o sakang?

Tikmor - ?

Tuyaryar – manunaa’y ‘arapan’ to?

Bungir – nauutit so ebet?

 

 

No comments:

Post a Comment