Editorial - September 2026 - Karahasan, Walang Puwang sa Paaralan

Karahasan, Walang Puwang sa Paaralan

Ang paaralan ay tahanan ng kaalaman, paghubog ng pagkatao, at paglinang ng mga pangarap. Hindi ito lugar ng suntukan, pambubully, o anumang uri ng pananakit. Kaya naman, ang mga ulat ng alitan at karahasang kinasasangkutan ng mga mag-aaral saa iba’t ibang lugar sa bakamakailan ay dapat magsilbing paalala sa ating lahat na kailangang higit pang palakasin ang pangangalaga sa kaligtasan at kapakanan ng kabataan.

Anuman ang dahilan—pang-aasar, selosan, hindi pagkakaunawaan, o simpleng pagpikon—hindi kailanman katanggap-tanggap na humantong sa pananakit ang isang sigalot. Ang isang suntok ay maaaring magdulot ng pinsala sa katawan, matinding takot, at traumang matagal bago mapagaling. Sa ilang pagkakataon, maaari rin itong humantong sa pananagutang legal. Hindi sapat na sabihing “away-bata lang iyan,” sapagkat ang epekto ng karahasan ay hindi nasusukat sa edad ng mga sangkot o sa tagal ng kanilang pag-aaway.

Mahalagang maunawaan na bagama't may mga batas at prosesong nagbibigay ng natatanging proteksiyon sa mga batang nasasangkot sa paglabag sa batas, hindi ito nangangahulugang walang pananagutan ang sinumang gumawa ng seryosong pananakit. Depende sa edad, kalagayan, at mga pangyayari, maaaring ipatupad ang angkop na mga hakbang sa ilalim ng batas. May mga pagkakataon ding maaaring magkaroon ng pananagutan ang mga magulang, alinsunod sa mga kondisyong itinatakda ng batas.

Gayunman, higit sa takot sa parusa, ang dapat nating itanim sa isipan ng kabataan ay ang pagpapahalaga sa kapwa. Ang tunay na lakas ay hindi nasusukat sa lakas ng kamao o sa dami ng taong kinatatakutan. Mas kahanga-hanga ang taong marunong magtimpi, umunawa, humingi ng tawad, at lumutas ng problema sa mahinahon at magalang na paraan.

May pananagutan din ang mga nakasasaksi sa pambubully o pananakit. Hindi dapat ipagwalang-bahala ang ganitong mga insidente o ituring na libangan ang paghihirap ng iba. Kung may nakikitang karahasan, nararapat itong iulat agad sa guro, pamunuan ng paaralan, o kinauukulang awtoridad. Hindi kailangang ilagay sa panganib ang sariling kaligtasan upang makatulong; ang maagap at wastong pag-uulat ay maaari nang makapigil sa mas malubhang pangyayari.

Sa tahanan nagsisimula ang paghubog sa asal ng mga bata. Malaki ang papel ng mga magulang at tagapag-alaga sa pagtuturo ng disiplina, pagpipigil sa galit, at paggalang sa dignidad ng bawat tao. Samantala, tungkulin ng mga paaralan na tiyaking may ligtas na paraan ang mga mag-aaral upang magsumbong, humingi ng tulong, at makapagsalita laban sa pambubully nang walang pangambang paghihigantihan.

Sa pangunguna ni Mayor Niña Jose-Quiambao, patuloy na sinusuportahan ng Pamahalaang Lokal ng Bayambang ang mga programa at inisyatibang nagtataguyod ng ligtas, maayos, at mapayapang kapaligiran sa mga paaralan. Kaakibat nito ang pagkilala sa karapatan ng bawat mag-aaral na matuto nang walang takot sa pang-aapi, pananakot, o pananakit.

Ngunit ang pagkakaroon ng ligtas na paaralan ay hindi lamang tungkulin ng pamahalaan o ng mga guro. Nangangailangan ito ng sama-samang pagkilos ng mga mag-aaral, magulang, paaralan, at buong pamayanan. Bawat isa ay may kakayahang tumulong upang mapigil ang karahasan at mapalaganap ang paggalang at pag-unawa.

Walang puwang ang karahasan sa paaralan! Ang bawat batang Bayambangueño ay may karapatang matuto, mangarap, at umunlad sa isang kapaligirang ligtas, mapayapa, at may paggalang sa kanyang pagkatao.