Kada Salita, May Pananagutan
May mga bagay na mahirap gawin pero madaling pag-isipan. Mayroon namang napakadaling gawin—pero maaaring mahirap bawiin. Isa na rito ang paninirang-puri.
Isang salita lang o isang biro, isang comment, isang post, o isang paratang na ipinasa sa group chat. Minsan, ilang segundo lang ang kailangan para sirain ang pangalan ng isang tao na ilang dekada niyang pinangalagaan.
Ganito kaseryoso ang libel at slander. Sa simpleng paliwanag, ang slander ay paninirang-puri na sinasabi o ipinapahayag nang pasalita, habang ang libel ay paninirang-puri na naipapahayag sa sulat, post, larawan, video o iba pang paraan ng publication. Kapag ginawa ito online, maaari itong pumasok sa kategoryang cyber libel, depende sa mga pangyayari at sa mga elementong kinakailangan ng batas.
Ang nakakatakot, hindi naman kailangang maging eksperto sa paninirang-puri para makagawa nito. Minsan, sapat na ang galit, ang selos, ang isang narinig na kuwento. O sapat na ang “Sabi nila…”
At dahil may Facebook, TikTok, Messenger at iba pang social media, ang dating bulong sa kapitbahay ay maaari nang maging pampublikong akusasyon sa loob lamang ng isang pindot. “Magnanakaw iyan.” “Scammer iyan.” “Kurakot iyan.” “May ginawa iyang masama.”
Kapag ang ganitong mga pahayag ay walang sapat na batayan at nakasisira sa reputasyon ng isang tao, hindi na dapat basta ipagkibit-balikat bilang “comment lang” o “opinyon ko lang.” Ang freedom of expression ay mahalagang karapatan, pero hindi ito lisensiya para yurakan ang dangal ng kapwa.
Dahil ang reputasyon ng isang tao ay hindi laruan. Hindi natin nakikita kung ilang taon niyang binuo ang tiwala ng kanyang pamilya, mga kaibigan, katrabaho, at komunidad. Hindi rin natin alam kung gaano kalaki ang maaaring mawala sa kanya kapag isang maling paratang ang pinaniwalaan ng iba.
At dito nagiging seryoso ang paninirang-puri, madali itong gawin, pero hindi madaling ayusin ang pinsala. Puwede mong i-delete ang post. Pero paano ang mga nakakita? Paano ang mga nakapag-screenshot? Paano ang mga nakapag-save at nakapag-share?
Ang isang salita ay maaaring bawiin. Pero ang impresyong naiwan nito sa isip ng ibang tao ay maaaring manatili. Kaya bago magsalita tungkol sa ibang tao, mag-isip muna. Bago mag-post, magtanong muna. "Sigurado ba akong totoo ito? May sapat ba akong ebidensya? Kailangan ko ba talagang sabihin ito sa publiko? At kung ako ang nasa kalagayan niya, gugustuhin ko bang gawin sa akin ang ginagawa kong ito?"
Hindi lahat ng alam natin ay kailangang sabihin. Hindi lahat ng naririnig natin ay kailangang ipasa. At hindi lahat ng galit ay kailangang gawing post.
Sa isang lipunang may kalayaan sa pagsasalita, kailangan din nating matutunang igalang ang dignidad at reputasyon ng kapwa. Dahil ang paninirang-puri ay isang seryosong pagsalakay sa pangalan ng isang tao—at sa panahon ng social media, napakadali nitong mangyari. Isang salita, isang post, isang pindot.
Kaya bago mo gawin, siguraduhing kaya mong panindigan ang sinabi mo. Bayambang, dapat alam natin na ang freedom of expression ay karapatan. Pero ang paninira sa kapwa ay may pananagutan.
No comments:
Post a Comment