Bayambang, Dapat Alam Mo! - Ano ang Matalunggaring Awards?

 

Bayambang, Dapat Alam Mo! - Ano ang Matalunggaring Awards?

[VOLUME, ENERGY, SMILE!]

Bayambang, dapat alam mo!

Bayambang, alam mo ba na mayroong pinakamataas na karangalan ang iginagawad ng bayan ng Bayambang sa mga pinaka-natatanging Bayambangueño?

Ito ay ang tinaguriang Matalunggaring Awards. Ang matalunggaring ay isang salitang Pangasinan na nangangahulugan ng "having a winning or superior quality."

Sino ba ang nakaisip nito?

Ang Matalunggaring Awards ay naisip ni Dr. Cezar T. Quiambao noong taong 2017, sa tulong ng isang komite na kanyang hiningan ng technical assistance. Ito ay kinabibilangan ng mga retired dean at propesor ng PSU at iba pang municipal consultants, na siyang nag-formulate ng rules and regulations ng selection process.

Pawang third party ang mga miyembro ng Selection Committee, upang hindi mabahiran ng pulitika ang nasabing parangal.

Ang karangalang ito ay na-institutionalize sa pamamagitan ng isang ordinansa ng Sangguniang Bayan ng Bayambang at agad namang inaprubahan ang ordinansang ito ng Sangguniang Panlalawigan ng Pangasinan.

Simula nang mag-gawad ang LGU ng Matalunggaring Awards noong taong 2018 hanggang sa taong 2025, mayroon na tayong 61 na natatanging indibidwal na ginawarang sa walong taon ng pagkilalang ito.

Kabilang dito ang national scientist na si Carmen Velasquez, mga educator na sina former CHED Chairman Prospero 'Popoy' de Vera, former UP President Danilo Lardizabal Concepcion, Sister Mary John Mananzan, at former PSU College Dean, Dr. Clarita Jimenez, father of Philippine cycling, Atty. Gerry Lacuesta, multi-awarded indie film director Christopher Gozum, fashion designer Rusty Lopez, former Labor Secretary Oscar Guevara, Police Director Noli Taliño, actor na si Carlos Salazar, Philippine Navy Commodore Luzviminda A. Camacho, Ten Outstanding Police Officer of the Philippines Awardee Eduardo Santiago, at 2007 Nobel Peace Prize Winner Patricia C. Todio Annie Courtin.

Kaya naman kung mayroon kayong kakilalang deserving sa award na ito, huwag mag-atubiling magtungo sa tanggapan ng Sangguniang Bayan Secretary upang kumuha ng nomination form. Ang inyong impormasyon at mga supporting documents ang siyang magiging basehan ng Selection Committee sa pagpili ng bagong batch ng awardees sa darating na kapistahan ng bayan sa taong ito.

Lahat ng ito, Bayambang, ay dapat alam mo!

 

Awash in Acronyms

Awash in Acronyms

When I entered government service in 2016, I would encounter a flood of unfamiliar acronyms in daily usage.

Government workers, I found, routinely used this group of capital letters-turned-words like everyday terms. Without so much as an intro or background explanation, they rattled off these acronyms without expanding, exploding, or spelling them out.

The first acronym I noticed to be in constant use is, of course, LGU, which means Local Government Unit, slowly popularized after the passage of the LGC or Local Government Code.

The next ones are names of the different LGU departments and locally based national government agencies or NGAs: PESO for Public Employment Service Office, RHU for Rural Health Unit, DILG for Department of the Interior and Local Government, and so on.

Then there's the MDRRMO, Municipal Disaster Risk Reduction and Management Office, which is apparently a municipal government department closely associated with the OCD (Office of Civil Defense) and NDRRMC (National DRRM Council).

A number of times, I had to be corrected by the MDRRMO staff to get myself to distinguish between MDRRMO and MDRRMC (MDRRM Council): MDRRMO, they said, refers to just the LGU department, while MDRRMC refers to the entire decision- or policy-making body comprising of practically all LGU departments, locally based NGAs, and select NGOs, CSOs, and POs, in which MDRRMO is just the secretariat.

Virtually every unit (a section under a department), department, and agency has an equivalent acronym: PNP, BFP, MNAO, BPLO, LYDO, PDAO, LSB, etc. (Like many employees, I myself was a walking acronym, designated as the "PIO.") DepEd is not exactly an acronym, but a near-acronym called portmanteau, in which the first syllables of a phrase are combined into one term. In each LGU department and government agency, I found, you'll get easily drowned in a sea of jargons that are abbreviated into more acronyms: EO, RA, IRA, CLUP, AIP, IPCR/OPCR, CDP, LDIP, LEDIPO, ABC, etc.

In particular, the DSWD's (and other agencies') ayudas are a dime a dozen, so to speak: 4Ps, MAIP, AICS, AKAP, TUPAD, etc.

In the case of AKAP and TUPAD (which are acronyms that are actually Tagalog words for 'embrace' and 'fulfill,' to lay it on thickly), I have this feeling that these terms are thought up to be acronyms first, and the matching meaning was figured out much later, resulting in something forced. It's just like those acrostic performances in grade school and schoolmarmy speeches that revolve around short big words like "T-R-U-T-H," with each letter assigned a high-sounding virtue that is discussed at length to sleep-inducing extent.

Acronyms are, of course, a necessary shorthand for long-winded phrases or terms (noun and adjective strings), facilitating communication. It is interesting how, over time, due to frequent usage, a number of acronyms have evolved into accepted words in lower case: radar, sonar, laser, scuba, snafu, taser...

When I was younger, someone intimated to me that disco actually meant "dancing in Satan's company," that's why I think I avoided night clubs for a long time until I couldn't. (The claim turned out to be a canard.)

But do government acronyms have to be so lengthy? The Bicolano writer/poet Marne Kilates once griped about exactly this in a lengthy FB post -- a valid complaint. Why can't NDRRMC be just NDRC or something, for example? How can anyone read an acronym like the kilometric PCANRRD or supposed to pronounce PPCLDO without wincing at the length? After all, the whole point of making acronyms is brevity, so having a very long acronym is a thing of irony.

Here in our town, at least one local public school is called DTCMMES. (The closest contender to the tongue-twisting throne is a private school called SVCSBI.)

Veteran journalist Maria Ceres Doyo wrote at length on the same subject of acronyms, but more as an observation: how government has a penchant for, not just using, but also creating, acronyms every minute it seems, especially during the covid-19 pandemic (ECQ, GCQ, LSI, etc.), and lately, according to her latest column article (MIA, AWOL, CBL, POI, HDO, FFJ, EJK, POGO, WPP, PDL).

In our LGU, I had to deal with such long acronyms with weighty-looking letters in quick succession: MPFSDC, KKSBFI, JKWMWC, each one a rather lengthy mishmash or hodgepodge of an agglomeration or concatenation. At least, MLGOO sounds somewhat like a lowing bovine, though choking at mid-sentence.

Sometimes, as a reporter or writer, I just find myself writing down too many acronyms in one breath, but the editor in me is forced to find a way to make the sentence less clunky, clumsy, or cumbersome. For example: "Ang DOLE-R1 ay nakipagtulungan sa LGU, partikular na sa PESO, POSO, MPDC, MDC, at MCDO, upang maipaabot ang panibagong tulong sa mga navalidate ng MSWDO bilang qualified TUPAD beneficiaries."

These government acronyms tend to agglutinize too, further dizzying or confounding you. Examples are DOST-SEI, DA-WB-PRDP MPIMU, etc., turning the 'alphabet soup' into an acronym salad. You have to understand, however, that oftentimes, an acronym needs to be lengthy to make it distinct to avoid redundancy, as in the case of MAC, which currently stands for three things: Municipal Advisory Committee, Mayor's Action Center, and something else ending in Council.

When to use an acronym as is? The rule of thumb is to use an acronym without explanation if it is known or familiar to a great number of people like DOH, DPWH, etc. However, one must define an unfamiliar acronym the first time it is used, but only if it will be used again at least once elsewhere in the sentence, paragraph, or article -- otherwise, spell it out.

Imagine an Orwellian world or 'The Handmaid's Tale'-like (Margaret Atwood) scenario where acronyms are banned and criminalized. That would mean hours and hours spent on writing down and reading same word strings repeatedly when they could be absorbed in split seconds otherwise.

An excess of acronyms, however, would mean a much-abbreviated world of telegraphic messages -- all done in haste, amidst a life of unreflective busyness -- bereft of the luxury of time best spent on smelling the proverbial roses, or at least spent on savoring the beauty of the written word, down to every jot and tittle of the fine print.

Acronyms are like special punctuation marks such as semicolons: they should be used sparingly, only when absolutely necessary. Or they are irritating to read at a fast clip especially if you only half-remember what they mean.

Back to 2016

2016 photos ba 'ka mo? O ayan. Puro hindi tungkol sa akin pero nasa likod ako ng camera most of the time, except for those rare moments na nahagip ng sinaunang camera ni JV. Basta kung nasan ang ganap ng mayor for the day, andun ako. (Volume 3 of 3)

***

Back to 2016
(Ano Ba 'Tong Pinasok Ko? A reflection on my 2016 work-related photos)

Sari-saring alaala at emosyon ang naglaban-laban, naghalu-halo, at nagtagisan sa aking isipan nang buksan kong muli ang folder na "2016" sa aking lumang external drive. Deleted na ang mga files na ito sa lumang desktop at laptop ko, kaya't buti at naisave ko ang karamihan ng mga larawan at artikulo. Ngunit tanda ko na may ilang mga 'pics' din ang nawawala at di ko na mahanap pa sa di malamang dahilan. (Navirus? Nadelete ko nang 'di nalalaman?)

Tandang-tanda ko pa ang pagdating ko rito sa munisipyo ng Bayambang sa probinsya ng Pangasinan noong Agosto ng 2016 matapos ang 25 na taong pamamalagi sa Maynila. Pagod na 'ko nun sa mahabang panahon ng pakikipaglaban sa siyudad, kaya't parang grasyang dumating sa buhay ko ang oportunidad na makapaglingkod dito sa sarili kong bayan. (Actually, ikalawang bayang pinagmulan, dahil ipinanganak ako sa Pandacan.)

Down na down ako nun kasi nanalo sa eleksyon si Digong Duterte, pero gets ko naman kung bakit: na-disillusion ang mga tao sa mga "Dilawan" lalo na sa mga naging insensitive actions at statements ni "PNoy" noon, at siyempre malaking factor yung mga paninira online ng Marcos forces sa mga Aquino.

Anyway, ni wala sa hinagap ko itong pagbabalik ko, kasi feeling ko noon wala naman akong mahihita rito sa bayan ng Bayambang; walang kahit anumang oportunidad. Napakarami kong kakaibang experience sa Metro Manila that scraped the highs and lows of life na naging malaking tulong sa naging papel ko sa buhay bilang isang writer, at malaki ang pasasalamat ko run. Pero napakalaki rin ng pasasalamat ko nung umuwi ako rito, dahil 'di ko na rin kaya yung buhay sa siyudad -- yung natatrap araw-araw ng hanggang dalawang oras sa traffic sa EDSA at kahit saang lupalop -- papasok pa lang yun, mataas na gastusin, sari-saring polusyon, overcrowding, ingay, init at alinsangan, krimen, at sobrang kumpetisyon sa trabaho...

Tumatanda na rin kasi ako nun. Kumbaga, hindi na rin ako mabenta sa merkado. Kaya subconsciously siguro, hinahanap-hanap ko na ang simpleng buhay probinsya. Kaya siguro nag-LSS ako sa kantang "Take Me Home, Country Roads" ni John Denver noon, isang kantang di ko naman kapanahunan.

Pagdating ko rito, I didn't know what to expect, pero nature ko to give my all in everything I choose to put my heart into, kaya yun ang inatupag ko: ibigay ang buong sarili. Pero bukod dito, napakalaking factor yung malaman kong magsisilbi ako sa isang tao na kumbinsido akong may tunay na puso sa paglilingkod-bayan.

Sari-saring tao ang aking nakilala mula sa iba't ibang antas ng lipunan, kaya't iba't ibang ugali rin ang aking kailangang pakibagayan sa araw-araw. May magalang, may sweet, may super friendly, may medyo maangas at mayabang, may di namamansin na akala mo kung sino (feeling superior siguro?), may aloof (sobrang tahimik at mahirap timplahin), may super-daldal, may medyo bastos.... Napansin kong medyo marami-rami sa mga ito ang ilag sa akin sa 'di ko mawaring dahilan -- bagay na nakapagtataka sa akin dahil hindi ako sanay sa ganoong trato. Kahit saan kasi ako magpunta dati, feeling ko maraming tao ang natural na friendly sa akin kasi ako ay si Mr. Nice Guy at mukhang mahiyain kaya't hindi intimidating.

Kahit nakailang linggo na ako sa trabaho, medyo disoriented pa 'ko nun. Sa halip na CENPELCO, ang nasasabi ko lagi ay MERALCO. Tapos biglang magke-crave at maghahanap ako ng iba't ibang bagay na wala rito o mahirap hanapin. (Tulad na lang ng Vietnamese food like pho, New York pizza ng North Park, oatmeal-raisin cookie at coffee latte sa McCafe, o kaya'y bagel ng Country Style.) Akala ko talaga minsan nasa Maynila pa ako. Subalit bigla akong matatauhan na nasa Pangasinan na talaga ako dahil ang mga naririnig kong pananalita sa Tagalog ay biglang iba ang punto at may kakaibang mga adisyunal na salita. Example: "Bakit ey?" "Ta ni, pupunta ako dun." "Halika na siren."

Sa dami ng kailangang gawin sa araw-araw, wala akong panahon sa sarili ko. Wala rin akong panahon makipagkaibigan ng malaliman. Buti na lang at marami akong alam na anti-stressors o iba't ibang paraan upang magrelax at magreset nang hindi na gumagastos o umaalis ng bahay o upuan. Ang importante sa akin ay magawa ang dapat gawin, makuha ang tamang impormasyon sa informant ng agad-agaran, dahil kumbaga, ang balita ay hindi naghihintay ng oras. Hindi ka rin hihintayin ng mayor kung kelan ka ok. Lahat ng task at request niya ng tulong, kailangang magawa agad.

Besides, tulad ng nasabi ko na, nasa stage na ako ng life na tapos na sa pakikipagcompete sa iba, pagpapa-impress, 'pakikipaglandian' (for lack of a better word), pakikipagplastikan, etc. Galing kasi ako sa mga apat na taon ng psychospiritual counseling noon sa Maynila kung saan pinakamalaking bagay sa akin ang self-awareness at authenticity. ...At bago pa 'yan, top priority ko ang spiritual growth, dahil ilang taon din akong aktibo sa transparochial Catholic charismatic movement, kung saan ang dami kong naging kaibigan at kakilala hindi lang sa simbahang kinabibilangan ko kundi sa iba't ibang Protestant at iba pang Christian churches, both online at offline. (Para ngang mas marami pa akong nakilala through FB Messenger kahit never ko pa na-meet in person).

Batid kong hindi ako madaling maispelling ng iba, o ng karamihan. Iyan ay dahil diyan sa background kong iyan na pinili ko -- consciously at by choice talaga. May pagka-monk ang napili kong journey sa gitna ng tinatawag na secular world. Yan kasi ang sa tingin ko na pinaka-akmang "state of life" ko given the unique circumstances in my life.

Anyway, iyan ang tunay na ako pagdating ko sa Bayambang na hindi alam ng mga taong nakakasalamuha ko. Alam kong medyo kakaiba at di maiintindihan ng marami. Isang taong di na bumabata, kaya't di na mahilig magpapicture, pumorma ng husto para magmukhang guwapo, at let's just say may mga iniinda na ring sakit. Iba na kasi ang naging prayoridad ko sa buhay: knowing God, evangelization, spirituality, service, community, as well as wholeness, psychospiritual growth, healing from various traumas of childhood, grief work, self-actualization, search for deeper meaning and purpose in life.

Pagrepaso ko sa mga photos sa archive ko sa trabaho sa ilalim ng taong 2016, kapansin-pansin sa akin na marami sa mga nakilala ko at nakatrabaho ay wala na sa munisipyo, at nakalulungkot na ang ilan sa kanila ay wala na rin sa mundong ito. Ang isa pa nga sa kanila ay suking duktor ko pa, na isa sa mga nabiktima ng covid-19 noong pandemya. Ang isa naman ay pumanaw matapos madisgrasya sa motorsiklo, at ang isa ay namatay dahil sa karahasan -- binaril ng kung sinumang demonyo sa 'di malamang kadahilanan.

Sa loob pala ng sampung taon, ang dami-daming maaaring mangyari, kaya't laking pasalamat ko sa Diyos na andito pa ako at marami pa rin naman sa mga nakagisnan kong makasama sa trabaho. Marami na rin ang dumagdag na pumalit, ngunit 'di ko maiwasang malungkot sa mga wala na, lalo pa't mayroon silang kanya-kanyang naiambag.

Kapansin-pansin din na wala sa ni isa mang photo ang taong nag-chat sa akin sa FB na mayroong opening sa munisipyo: ang noo'y Tourism Officer na si Chris Gozum. Parang walang naging pagkakataon, o kaya'y isa yun sa mga nawawala dahil nadelete unintentionally.

Makikita rin sa mga photos ang laki ng pinagbago ng munisipyo mula sa taong iyon. Dahil sa tapat at mabuting pamamahala, ang laki rin at ambilis ang pinagbago ng bayan ng Bayambang kahit na sa mga di inaasahang bagay.

Designated as the town's Public Information Officer (meaning unofficial, without the Sangguniang Bayan's institutionalization via legislation or ordinance), I also wrote most of the mayor's speeches. It tickled me no end that it was my own words the townfolk listened to without knowing each time the mayor read his speech from a prepared script. It felt weird each time I had to listen to myself on the biggest occasions as the mayor delivered a speech, and no one else knew it except for those few individuals who had knowledge of the inner workings of the local government.

Dahil mahilig nga akong pagsulat, I attempted to make a diary as a PIO, pero di ko kinayang isustain dahil siyempre nakafocus ako lagi sa mga araw-araw na gawain ng Munisipyo. Nakakapagod, pero somehow, I felt at home, like literally.

Anyway, hindi nagtagal ay napagtanto kong dito ako inilagay ng Diyos sa dahilang Siya lang ang nakakaalam. From my own point of view, it's an entirely different battleground, but it is not much different from a religious missionary work after all. In public service, I have found, it is the same life of service, hard work, selflessness, hiddenness, a constant battle with the egotistical self in the name of serving others, serving God's people, it is the same dependence on God for provision of needs and most especially wisdom.

In this new battlefield, not everything is, of course, "coming up roses" -- that's par for the course. For example, I found myself in the middle of a fierce political war in a town where everybody knows everybody, something which was very difficult on my mental health, on top of my huge workload, thus causing me sleepless nights. It's because the 'war' involved things that are supposed to be anathema to me: hatred, vindictiveness, hidden agenda, intrigue, lies/slander/false charges... Every day, there was also a clash of ideas, of personalities, of perceptions and interpretations, and most especially assumptions and presumptions. 'Pag sobrang hirap ng sitwasyon, napapatanong na lang ako bigla ng, "Ano ba 'tong pinasok ko? Akala ko ba puro petiks lang ang trabaho sa gobyerno?" Pero kalauna'y nareresolba din at nagagawan ng paraan.

It was also a humbling experience to serve in this capacity while being incapacitated or inadequate in some way. I was challenged in so many ways I never expected, starting with the day's topic or subject of news coverage. (At this point, I know it's corny, but the song "A Whole New World" kept playing in my mind.) Lahat kasi bago sa akin. At lahat ay kailangan kong alamin. Nakakagulat na ang lawak pala ng scope ng trabaho ko. Basta kasi may pasabog na balita, kailangan ko itong alamin at sundan, kahit ano pa yan: sesementuhing daan, feeding ng mga malnourished, tulong sa pulis at bumbero, pagsasaayos ng palengke, paggawa ng bus terminal, bagsakan, trike terminal.... Nevertheless, in that way, it seldom got boring for me, a person who gets bored so easily. May mga balita na tuwang-tuwa ako icover, at mayroon ding 'di ko masyadong type, pero lahat ay kailangang gawin ng tama at may puso.

That's what 2016 was all about to me, and this story continues to this day, 10 years hence, a life of living by faith, following one's own unique calling, a life of reliance on something bigger and something outside myself.

ANUNSYO: APLIKASYON PARA SA MGA BENEPISYARYONG OCTOGENARIAN AT NONAGENARIAN

 ANUNSYO

APLIKASYON PARA SA MGA BENEPISYARYONG OCTOGENARIAN AT NONAGENARIAN

 

Aming ipinapaalam sa lahat na maaari nang tumanggap at mag-endorso ng mga aplikasyon patungo sa NCSC Regional Office, kaugnay ng pagpapatupad ng RA 10868 na kilala bilang Centenarians Act of 2016 at RA 11982 na isang batas na nagbibigay ng benepisyo sa mga Pilipinong octogenarians at nonagenarians.

Upang mapadali ang pagproseso at ebalwasyon ng mga application form, narito ang mga sumusunod na iskedyul at pamamaraan: [Tingnan ang graphic sa baba.]

 

 

 

Mga Pamamaraan sa Pagpapasa ng mga Dokumento sa MSWDO, OSCA, at Barangay Senior Citizen President

Upang higit pang mapabilis ang beripikasyon, pag-eencode, at pag-endorso ng mga application form, hinihiling naming sundin ang mga sumusunod na pamamaraan sa pagsumite:

1. Hinihikayat ng NCSC Regional Office I ang mga LGU na gamitin ang pinakabagong application form (Annex “A”) na maaaring i-download sa link na ito: https://tinyurl.com/ra11982application

 

2. Ang mga application form na naisumite bago ang Enero 15, 2026 ay hindi na kailangang sumunod sa mga pamamaraang nakasaad dito. Ang mga focal person ng NCSC Regional Office ay makikipag-ugnayan sa mga LGU na nakapagsumite na ng kanilang aplikasyon bago ang itinakdang petsa upang mapadali ang pagproseso nito.

 

Pagtupad sa mga Kulang na Kinakailangan at Dokumento

Ipapaalam ng itinalagang focal person ng NCSC sa kani-kanilang LGU ang mga kulang na kinakailangan at dokumento matapos ang beripikasyon ng mga application form at mga kalakip nito.

 

NOTE: Ang approval at ang pondo ng nasabing programa ay manggagaling sa NCSC (national government agency). Ang LGU-Bayambang ay ang tutulong para isumite ang inyong mga aplikasyon sa NCSC. Ang benepisyong ito ay hindi automatikong benepisyo kundi inaaplayan ng benepisyaryo.

BAYAMBANG, DAPAT ALAM MO! (Sanitary Permit)

 BAYAMBANG, DAPAT ALAM MO! (Sanitary Permit)

Alam mo ba na dapat LAHAT ng mga business establishment ay may Sanitary Permit?

Ha? Bakit kailangan pa nito? Eh di ba lalong dadami ang mga requirement sa pagkuha ng business permit?!

Wait lang... Ano nga ba ang Sanitary Permit? Bakit kailangan nito?

Ito ang permit na iniisyu ng Rural Health Unit (RHU) para masigurong ang mga negosyo at manggagawa ay malinis, ligtas, at pasado sa health standards upang hindi maging banta sa kalusugan ng publiko bago payagang mag-operate.

Legal Basis

Ito ay alinsunod sa Presidential Decree No. 856 o Code on Sanitation of the Philippines, na nagtatakda ng mga patakaran para sa kalinisan at kaligtasan ng lahat.

**

Requirements for Sanitary Permit:

- Business Application Form for Renewal mula BPLO

- Occupancy Permit galing sa Engineering Office

- Kopya ng Sanitary Permit ng nakaraang taon

- Updated Health Certificate para sa lahat ng empleyado

- Master list ng mga empleyado

For new applicants, bring a picture of the business location and structure for proper evaluation.

**

Requirements for Health Certificate (o ang dating tinatawag na Health Card):

Para sa mga food establishment at employees, submit Normal results of the following:

- Fecalysis / stool examination – available in RHU

- Urinalysis - available in RHU

- Chest X-ray – from radiology provider

Para sa non-food handlers or industrial establishments like funeral homes, hotels, hospitals, motels, apartments, public laundry, tonsorials e.g. barber shops, beauty establishments, massage clinics, submit Normal results of the following:

- Normal chest X-ray-PA result

- CBC (if requested by the individual or physician)

Maaaring gamitin (o magparehistro upang magamit) ang PhilHealth sa Rural Health Unit para sa mga laboratory test na kailangan. (Magdala lamang ng valid I.D.)

**

Mahalagang Paalaala

Ang resulta ng laboratoryo ay batayan sa pag-iisyu ng Health Certificate na siyang isang requirement ng Sanitary Permit at pagpayag na makapagtrabaho sa isang establisimyento. Kapag hindi pasado ang resulta, kailangang magpagamot at magpa-clear muna bago maaprubahan.

At ang Sanitary Permit ay dapat nakadisplay sa mismong establishment at hindi ginagamit sa ibang business.

***

Proseso ng Pagkuha:

- Mag-apply at magsumite ng requirements sa RHU

- May sanitary inspection sa establisimyento

- Ayusin muna ang kakulangan kung meron

- Kapag pasado, iniisyu ang Sanitary Permit

**

Validity at Renewal

Ang Sanitary Permit ay valid ng isang taon at kailangang i-renew taun-taon.

Revocation o Pagkansela

Maaaring bawiin o kanselahin ang permit kung may paglabag sa sanitation standards o may banta sa kalusugan ng publiko.

Isang paala-ala… Ang Sanitary Permit ay hindi lang papel o requirement. Ito ay pangako ng proteksyon ng kalusugan at kaligtasan ng bawat Bayambangueño.

At mayroong tayong good news! In-extend ang deadline sa pag-aapply ng business permit mula January 20 ayon sa Local Revenue Code to January 30 sa bisa ng Executive Order No. 3, series of 2026.

Bayambang, ang lahat ng ito ay... dapat alam mo!

MONDAY REPORT – January 26, 2026

MONDAY REPORT – January 26, 2026

INTRO:

[VOLUME, ENERGY, SMILE!]

1: Magandang araw, Bayambang!  Ako po si ______ ng _____.

2: At ako naman po si _____ ng _______.

1: Narito na ang mga pinakahuling balita at kaganapan sa ating bayan.

2: Tampok ang iba't ibang hakbang tungo sa kaunlaran.

1&2: Ito ang...BayambangueNews!

1. Mga RHU, Muling Humakot ng Parangal sa Health Summit

 

Muling nagbigay karangalan sa bayan ang RHU matapos nilang mag-uwi ng iba’t ibang parangal sa 15th Provincial Health Summit at LGU Scorecard Awarding na ginanap noong January 16 sa Calasiao, Pangasinan. Kinilala ang Bayambang bilang Champion sa Epidemiological Surveillance Unit, Annual Operational Plan, at Mental Health Program, habang Runner-Up naman sa Health Promotions at Maternal Health Programs.

2. Mayor Niña, Naghandog ng Responder sa BFP

 

Isang bagong responder vehicle na pinondohan ng MDRRMO ang opisyal na ipinagkaloob ni Mayor Niña sa Bureau of Fire Protection. Ang bagong sasakyan ay isa na namang instrumento ng mabilis na aksyon upang mas maraming buhay ang maililigtas sa oras ng sakuna.

3. Mandatory Calibration ng mga Timbangan, Muling Isinagawa

 

Muling nagsagawa ang Office of Special Economic Enterprises ng mandatory calibration ng mga timbangan na ginagamit ng mga nagtitinda sa Pamilihang Bayan upang matiyak ang tamang timbang ng mga paninda. Saklaw nito ang mga fish, vegetable, at meat vendors, sari-sari stores, at mga nagtitinda ng iba pang produkto. Isinulong sa aktibidad ang patas na kalakalan at proteksyon sa karapatan ng mga mamimili.

4. DRRM Orientation at Scientific Meeting, Ginanap

 

Noong January 19, nagsagawa ang MDRRMO ng DRRM Orientation at Scientific Meeting upang higit na maihanda ang mga barangay at lokal na opisyal sa anumang sakuna. Tinalakay sa aktibidad ang Philippine Risk Reduction Management Act, hydro-meteorological hazards, at ang SOP ng operasyon ng San Roque Dam. Nagpamahagi rin ng rescue equipment at disaster preparedness kits sa mga barangay.

5. LGU at Rotary Club, Nagbuklod para sa Bali-Balin Bayambang

 

Pormal na nilagdaan ng LGU-Bayambang at Rotary Club of Bayambang ang isang Memorandum of Understanding upang isulong ang mga programang pangkalikasan sa bayan. Saklaw ng kasunduan ang waste management, tree planting, at iba pang inisyatiba para sa kalinisan at kaayusan ng kapaligiran. Bahagi rin ng MOU ang pagsama ng Rotary Club bilang miyembro ng Bagong Bali-Balin Bayambang Committee.

6. Women’s Month 2026, Pinaghahandaan

 

Noong January 20, pinangunahan ng MSWDO ang isang pulong upang planuhin ang mga aktibidad para sa pagdiriwang ng Buwan ng Kababaihan 2026. Dito ay tiniyak ang pagkakaroon ng mga makabuluhang aktibidad upang maisulong ang adbokasiya para sa karapatan at kapakanan ng mga kababaihan.

7. Iba't Ibang Tulong Pang-edukasyon, Tinalakay sa Pulong

 

Sa pinakahuling pulong ng Local School Board, tinalakay ang approval ng badyet na mahigit 11.2-million pesos para sa Special Education Fund 2026, ang pagsumite ng Project Procurement Management Plan at Calendar of Activities ngayong taon, Division Meet 2026, rehistrasyon para sa Boy Scout of the Philippines, at iba pang usapin.

8. 356 Indigent Solo Parents, Tumanggap ng Financial Subsidy

Noong January 22, tumanggap ng financial subsidy mula sa LGU ang may 356 indigent solo parents bilang bahagi ng implementasyon ng Expanded Solo Parents Welfare Act na naglalayong magbigay ng buwanang tulong-pinansyal sa mga kwalipikadong solo parents. Ito ay matapos dumaan sa masusing validation process ng MSWDO ang mga benepisyaryo.

9. LGU Officials, Dumalo sa COA Entrance Conference

 

Noong January 23, nagsagawa ang Commission on Audit (COA) ng entrance conference upang pormal na simulan ang audit process para sa Fiscal Year 2026. Tinalakay nila sa mga opisyal ang magiging audit timeline, mga kinakailangang dokumento, at mga responsibilidad ng auditor at auditee, habang binigyang-diin ang kahalagahan ng transparency at accountability sa pamamahala sa kabang yaman ng bayan.

=================================================================

V.O. PORTION

10. LCR, Nag-info Drive sa Caturay at Pangdel

Noong January 22 at 23, nagtungo ang Local Civil Registrar sa Brgy. Caturay at Brgy. Pangdel upang doon naman magsagawa ng information drive upang palawakin ang kaalaman ng mamamayan hinggil sa tamang civil registration at mga bagong PSA memorandum circulars. Kasabay nito ang pagbibigay nila ng iba’t ibang serbisyong may kinalaman sa birth, death, at marriage registration.

11. Autism Walk at Program, Isinagawa

Noong January 25, matagumpay na pinangunahan ng Autism Society of Bayambang ang isang Autism Walk at programa bilang bahagi ng pagdiriwang ng 30th National Autism Consciousness Week. Dinaluhan ito ng mga indibidwal na nasa autism spectrum, kanilang pamilya, volunteers, at community advocates, na nagmartsa mula MSWD Office Building patungong Events Center para isulong ang kamalayan at inklusyon para sa mga nasa autism spectrum.

12. MDRRMO at Engineering, Nagteam-up para sa Assessment Activities

Noong January 23, nagteam-up ang MDRRMO at Engineering Office para sa assessment at clearing activities sa tatlong barangay sa Bayambang. Kabilang dito ang inspeksyon sa Brgy. Tampog kaugnay ng relokasyon ng poste ng PLDT, pag-aayos at paglilinis ng mga kable sa Wawa Evacuation Center Access Road, at assessment sa lumang Bayambang Central School hinggil sa isang natumbang puno na nanganganib sumira sa isang classroom. Nakatakda ang team na muling magtulungan para sa mga susunod na hakbang.

13. S.E.E., Nagsagawa ng Weighing Scale Calibration

Ang S.E.E. ay nagsagawa ng weighing scale calibration para sa mga Barangay Nutrition Scholar at Rural Health Unit ng bayan ng Umingan, Pangasinan upang matiyak ang tama at maaasahang pagsukat sa kanilang mga serbisyong pangkalusugan. Layunin nitong masigurong eksakto ang datos sa pagsusuri ng nutritional status ng mga bata at buntis sa kanilang komunidad.

=================================================================

14. MTICAO, National Contender sa 2nd Tourism Challenge!

 

Pasok ang Bayambang bilang isa sa apat na regional entries sa 2nd Tourism Champions Challenge ng Department of Tourism Region I, kaya't kakatawan ito sa rehiyon sa national level. Ito ay matapos matagumpay na idepensa ng MTICAO ang kanilang infrastructure tourism project na “Bayambang Expo Cultural Greenhouse,” na siyang tanging entry ng rehiyon mula sa probinsya ng Pangasinan.

15. Medalya ng Kadakilaan, Ipinagkaloob sa Hepe ng PNP-Bayambang

 

Pinarangalan ng Medalya ng Kadakilaan (o PNP Heroism Medal) si PLtCol Rommel Bagsic, Acting Chief of Police ng Bayambang Municipal Police Station, at si PSSg Albert Junio bilang pagkilala sa kanilang husay, dedikasyon, at matagumpay na resolusyon ng isang kaso ng pagpatay noong taong 2025. Iginawad ang parangal sa Lungsod ng San Fernando, La Union. Ang pagkilalang ito ay patunay ng kanilang matibay na paninindigan sa katarungan, paghahari ng batas, at tapat na paglilingkod sa mamamayan ng Bayambang.

BAYAMBANG, DAPAT ALAM MO!

[VOLUME, ENERGY, SMILE!]

BAYAMBANG, DAPAT ALAM MO! (Sanitary Permit)

Alam mo ba na dapat LAHAT ng mga business establishment ay may Sanitary Permit?

Ha? Bakit kailangan pa nito? Eh di ba lalong dadami ang mga requirement sa pagkuha ng business permit?!

Wait lang... Ano nga ba ang Sanitary Permit? Bakit kailangan nito?

Ito ang permit na iniisyu ng Rural Health Unit (RHU) para masigurong ang mga negosyo at manggagawa ay malinis, ligtas, at pasado sa health standards upang hindi maging banta sa kalusugan ng publiko bago payagang mag-operate.

Legal Basis

Ito ay alinsunod sa Presidential Decree No. 856 o Code on Sanitation of the Philippines, na nagtatakda ng mga patakaran para sa kalinisan at kaligtasan ng lahat.

**

Requirements for Sanitary Permit:

- Business Application Form for Renewal mula BPLO

- Occupancy Permit galing sa Engineering Office

- Kopya ng Sanitary Permit ng nakaraang taon

- Updated Health Certificate para sa lahat ng empleyado

- Master list ng mga empleyado

For new applicants, bring a picture of the business location and structure for proper evaluation.

**

Requirements for Health Certificate (o ang dating tinatawag na Health Card):

Para sa mga food establishment at employees, submit Normal results of the following:

- Fecalysis / stool examination – available in RHU

- Urinalysis - available in RHU

- Chest X-ray – from radiology provider

Para sa non-food handlers or industrial establishments like funeral homes, hotels, hospitals, motels, apartments, public laundry, tonsorials e.g. barber shops, beauty establishments, massage clinics, submit Normal results of the following:

- Normal chest X-ray-PA result

- CBC (if requested by the individual or physician)

Maaaring gamitin (o magparehistro upang magamit) ang PhilHealth sa Rural Health Unit para sa mga laboratory test na kailangan. (Magdala lamang ng valid I.D.)

**

Mahalagang Paalaala

Ang resulta ng laboratoryo ay batayan sa pag-iisyu ng Health Certificate na siyang isang requirement ng Sanitary Permit at pagpayag na makapagtrabaho sa isang establisimyento. Kapag hindi pasado ang resulta, kailangang magpagamot at magpa-clear muna bago maaprubahan.

At ang Sanitary Permit ay dapat nakadisplay sa mismong establishment at hindi ginagamit sa ibang business.

***

Proseso ng Pagkuha:

- Mag-apply at magsumite ng requirements sa RHU

- May sanitary inspection sa establisimyento

- Ayusin muna ang kakulangan kung meron

- Kapag pasado, iniisyu ang Sanitary Permit

**

Validity at Renewal

Ang Sanitary Permit ay valid ng isang taon at kailangang i-renew taun-taon.

Revocation o Pagkansela

Maaaring bawiin o kanselahin ang permit kung may paglabag sa sanitation standards o may banta sa kalusugan ng publiko.

Isang paala-ala… Ang Sanitary Permit ay hindi lang papel o requirement. Ito ay pangako ng proteksyon ng kalusugan at kaligtasan ng bawat Bayambangueño.

At mayroong tayong good news! In-extend ang deadline sa pag-aapply ng business permit mula January 20 ayon sa Local Revenue Code to January 30 sa bisa ng Executive Order No. 3, series of 2026.

Bayambang, ang lahat ng ito ay... dapat alam mo!

 

KONKLUSYON:

[VOLUME, ENERGY, SMILE!]

1: Ang mga balitang ito ay sumasalamin sa patuloy na adbokasiya para sa maayos na pamamahala.

2: Sama-sama nating isulong ang isang maunlad na Bayambang.

1: Muli, ako po si ____ ng ______.

2: At ako naman po si ___ ng ______.

1&2: At ito ang... BayambangueNews!

Bayambang, Dapat Alam Mo! - Zero Waste Month

Bayambang, Dapat Alam Mo!

Bayambang, dapat alam mo na ang buwan ng Enero ay Zero Waste Month!

Ayon sa Presidential Proclamation No. 760, ang Zero Waste Month ay idinedeklara tuwing buwan ng Enero sa Pilipinas sa bisa ng Presidential Proclamation No. 760 na nilagdaan ni Pangulong Benigno Aquino III noong Mayo 5, 2014. Layunin ng proklamasyong ito na isulong ang kamalayan at pagkilos tungo sa mga prinsipyo ng zero waste, sa pamamagitan ng tinaguriang 7 Rs of Solid Waste Management:

1. REDUCE (BAWASAN)

Bawasan ang paggamit ng hindi kailangang balot o packaging. Sa halip ay pumili ng mga alternatibo. 

2. REUSE (GAMITING MULI) 

Tumanggi sa mga hindi kailangang gamit. Gumamit ng mga refillable na bote, mga telang bag sa halip na plastic, matitibay na straw, at iwasan ang mga gamit na isang beses lang ginagamit (single-use items).

3. RECYCLE (MAG-RESIKLO) 

Paghiwa-hiwalayin nang tama ang basura at i-recycle ang mga maaaring i-recycle.

4. RETHINK (MAG-ISIP MUNA) 

Piliin ang mga makakalikasang gawain sa araw-araw!

5. ROT (BULUKIN)

Ibalik sa lupa ang mga nabubulok na bagay.

6. REFUSE (TUMANGGI) 

Tumanggi sa mga basurang hindi mo naman kailangan.

7. REPURPOSE (MULING GAMITIN SA IBA) 

Bigyan ng bagong gamit ang mga bagay sa halip na itapon lang.

Ang lahat ng ito, Bayambang, ay dapat alam mo!

========================================

[Insert hugot joke here:

Dapat alam mo na na mahal ka niya!

(Play Eva't Adan song)]

========================================